Yaklaşık 25 yıldır sürdürülen AB-Mercosur STA’sına ilişkin müzakerelerin 6 Aralık 2024’te siyasi uzlaşıyla sonuçlanmasından beri söz konusu STA hakkındaki tartışmalar gündemden düşmüyor. STA’nın geçtiğimiz aralık ayında imzalanması planlanmış olsa da çiftçi protestoları ve liderler düzeyindeki itirazlar, sürecin aksamasına yol açmıştı.
İki tarafın ticari ilişkilerindeki tüm alanları kapsayan AB-Mercosur STA’sı ile AB mallarının %91’inden fazlası üzerindeki gümrük vergilerinin kademeli olarak kaldırılmasını öngörüyor. Ancak, Polonya, Belçika ve Fransa’daki çiftçiler Mercosur ülkelerinden yapılacak ithalatın haksız rekabetinden endişelendikleri için uzun süredir protesto gösterileri düzenliyorlar. Fransa, İrlanda Polonya ve Macaristan gibi üye ülkeler ise anlaşmayı eleştiren cepheyi oluşturuyor.
Avrupa Komisyonu Başkanı von der Leyen, geçtiğimiz aralık ayında düzenlenen AB Liderler Zirvesi’nde liderlerin desteğini aldıktan hemen sonra anlaşmayı imzalamayı hedefliyordu. Ancak İtalya Başbakanı Meloni’nin de zirve sırasında anlaşmayı onaylamayarak biraz daha zaman istemesinden dolayı imza adımı 2026 yılının ocak ayına kaldı.
9 Ocak 2026’da üye ülkelerin daimî temsilcilerinin bir araya gelerek anlaşmaya ilişkin oylamanın gerçekleştirmesi ve ardından imza sürecinin başlatılması planlandı. Komisyon ise gerçekleşecek oylamada geçen ay yaşanan krizin tekrarlamaması amacıyla bir tedbir geliştirdi ve 6 Ocak’ta paylaşılan bir mesaj ile çiftçilere yönelik bir teklif sundu. Teklife göre 2028-2037 Çok Yıllı Mali Çerçeve’de yer alan ve olağanüstü durumlarda esneklik sağlamak için 2030’da kullanılması hedeflenen 45 milyar avroluk fona, çiftçilerin 2028’den itibaren erişimi sağlanacak.
Söz konusu teklifin ardından Fransa Cumhurbaşkanı Macron, 8 Ocak’ta yaptığı açıklama ile oylamada tarım ve sınırlı ekonomik kazanımları gerekçe göstererek olumsuz oy kullanacağını açıkladı. Traktörleriyle Paris’e gelen Fransız çiftçiler ise protestolara kesmeden devam ediyor.
Son olarak, 9 Ocak’ta bir araya gelen daimî temsilciler yaptıkları oyalamada nitelikli çoğunluğu sağladı ve anlaşmanın onaylanma sürecinde ilerleme kaydedilmiş oldu. Fransa, Polonya, Avusturya, İrlanda ve Macaristan’ın olumsuz ve Belçika’nın ise çekimser oy kullandığı belirtildi.
Hatice Fulya Topyıldız, İKV Uzman Yardımcısı
