Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının geçici bir nakliye aksaması değil, altı ila on iki ay içinde ciddi bir küresel gıda fiyat krizini tetikleyebilecek sistemik bir tarım-gıda şokunun başlangıcı olduğunu uyardı. Bu tür bir sonucu önlemek için alternatif ticaret yollarına, ihracat kısıtlamalarına, insani yardım akışlarının korunmasına ve daha yüksek ulaşım maliyetlerini karşılayacak tampon mekanizmalara ihtiyaç duyulacağı belirtildi.
FAO Baş Ekonomisti Maximo Torero, Çarşamba günü yayınlanan yeni bir podcast'te, "Ülkelerin emme kapasitesini nasıl artıracağımız, bu tıkanıklığa karşı dirençlerini nasıl artıracağımız ve potansiyel etkileri en aza indirmeye nasıl başlayacağımız konusunda ciddi olarak düşünmeye başlamanın zamanı geldi" dedi.
Torero, bunun "ülkelerin mevcut durumla daha iyi başa çıkabilmelerine yardımcı olmak amacıyla hükümetler, uluslararası finans kuruluşları, özel sektör, BM kuruluşları ve diğer araştırma merkezleri tarafından yapılacak müdahaleleri" incelemeyi içerdiğini söyledi.
FAO'ya göre, önleyici tedbirler için zaman daralıyor. Çiftçilerin ve hükümetlerin gübre kullanımı, ithalat, finansman ve ürün seçimi konularında şimdi alacakları kararlar, altı ila on iki ay içinde ciddi bir küresel gıda fiyat krizinin ortaya çıkıp çıkmayacağını belirleyecek.
Etkisi şimdiden görülebiliyor. Küresel olarak ticareti yapılan bir sepet gıda ürününün uluslararası fiyatlarındaki aylık değişimleri izleyen FAO Gıda Fiyat Endeksi , yüksek enerji maliyetleri ve Orta Doğu'daki çatışmayla bağlantılı aksaklıklar nedeniyle Nisan ayında üst üste üçüncü ayda da yükseldi .
Şok aşamalar halinde ortaya çıkıyor: enerji, gübre, tohum, düşük verim, emtia fiyat artışları, ardından gıda enflasyonu.
FAO Tarım ve Gıda Ekonomisi Bölümü Direktörü David Laborde, bu etkileri azaltmak için Doğu Arap Yarımadası, Batı Suudi Arabistan ve Kızıldeniz dahil olmak üzere alternatif kara ve deniz yollarına geçilmesi gerektiğini söyledi. Ancak bu yolların kapasitesi sınırlı olduğundan, büyük üreticiler tarafından ihracat kısıtlamalarından kaçınmak kritik önem taşıyor.
Torero, bunun özellikle insani yardım amaçlı gıda akışının güvenliğinin sağlanması açısından kritik önem taşıdığını da sözlerine ekledi.
El Niño'nun başlamasıyla durum daha da kötüleşebilir ; bu durumun birçok bölgede kuraklığa yol açması ve yağış ile sıcaklık düzenlerini bozması bekleniyor.
Politika önerileri
FAO, Hürmüz Boğazı kriziyle başa çıkmak için bir dizi politika önerisi derledi.
Kısa vadeli öneriler:
- Hormuz Boğazı'nı bypass edecek alternatif kara ve deniz koridorlarını hızla güvence altına almak gerekiyor; bu, girdi arzındaki şokun büyüklüğünü çözmeyecek ancak bir nebze de olsa azaltmaya yardımcı olacaktır.
- Özellikle enerji, gübre ve girdi malzemeleri üzerindeki ihracat kısıtlamalarından kaçının.
- Gıda yardımlarını ticaret kısıtlamalarından muaf tutun.
- Acil müdahalelerde azotlu gübre kullanımını azaltmak ve önemli beslenme, çevresel, ekonomik ve tarımsal faydalar sağlamak için tahıl ve baklagillerin birlikte ekimini teşvik edin.
- Latin Amerika'dan alınan derslerden yararlanarak sosyal koruma programlarını etkinleştirin.
- Genel geçer sübvansiyonlardan kaçının; bunlar önemli mali baskılar yaratır ve genellikle geriye dönük sonuçlar doğurur. Bunun yerine, özellikle Afrika'da, savunmasız kırsal hane halklarına ve küçük çiftçilere yardımı verimli bir şekilde yönlendirebilecek dijital kayıt sistemleri aracılığıyla en savunmasız kesimlere yönelik hedefli desteğe öncelik verin.
Orta vadeli öneriler:
- Kıtlık dönemlerinde biyoyakıt talebini artırmaktan kaçınarak gıda-yakıt rekabetini sınırlayın.
- Enerji politikalarına yönelik yanıtların gıda krizlerini daha da kötüleştirmemesini sağlayın.
- İkinci kademe kurumlar aracılığıyla çiftçiler ve tarım işletmeleri için uygun fiyatlı krediyi genişletin ve KOBİ'lere, mikro işletmelere ve değer zinciri aktörlerine ulaşacak kredi hatları sağlayın. Bu hatlar düşük faizli acil durum kredisi olmalı, geri ödeme planları hasat dönemleriyle uyumlu olmalı ve en az altı ila dokuz ay ödeme erteleme süresi içermelidir.
- Tarım kredilerini, toplayıcılardan, işleme tesislerinden veya kamu alıcılarından alınan garantili alım sözleşmeleriyle birleştirin.
- Hızlı ödeme için Mozambik ve Peru'da uygulanan dijital çiftçi kayıt sistemlerini ve mobil para sistemlerini kullanın.
- Kayıt dışı çiftçileri, finansmana ve desteğe erişimlerini iyileştirmek için çeşitli yatay koordinasyon biçimlerine (çiftçi birlikleri, çiftçi grupları, kooperatifler vb.) entegre edin ve krizleri, dijital kayıtlar aracılığıyla çiftçileri resmileştirmek için bir fırsat olarak değerlendirin.
- Ödemeler dengesi için olanaklar sağlanmalı, hızlı ödemeler desteklenmeli ve gıda ve gübre ithalatı için finansman genişletilmelidir. Gıda İthalat Finansman Tesisi bunun için tasarlanmıştır ve 2022'de gıda şoku odaklı pencerenin yeniden aktif hale getirilmesi gerekmektedir.
- Mevcut çok taraflı kalkınma bankaları ve uluslararası finans kuruluşlarının mekanizmaları aracılığıyla hızlı finansman kullanın ve borç sıkıntısı çeken ülkeler için hibeleri artırın.
Uzun vadeli öneriler:
- Gelecekteki darboğaz risklerini azaltmak için limanları, koridorları, depolama ve lojistik sistemlerini küresel ölçekte çeşitlendirin.
- Gelecekteki şoklara karşı dayanıklılığı artırmak için bölgesel rezervler ve depolama kapasitesi oluşturun.
- Yurtiçi ve sınır ötesi ulaşım sistemlerinin dayanıklılığını artırmak.
- Özellikle sulama alanında dizel yakıtlı sistemlerin yerine elektrikli ve güneş enerjili sistemlerin getirilmesi yoluyla enerji karışımının çeşitlendirilmesini hızlandırmak ve sulamayı genişletmek için imtiyazlı finansmandan yararlanın.
- Elektrikli makinelerin, dronların ve hassas tarım teknolojilerinin kullanımını yaygınlaştırın.
- Toprak haritalama ve hassas uygulama yoluyla verimliliği artırarak gübre israfını azaltın ve besin kullanım verimliliğini yükseltin.
- Yeşil amonyak, biyostimülanlar, bitki genetiği ve besin verimliliği teknolojilerini desteklemek için yenilik fonları geliştirin. Bu üç ila beş yıl sürecek olsa da, uzun vadeli dayanıklılığı önemli ölçüde güçlendirecektir.
- Gübre şirketleriyle koordinasyon sağlayarak, üzerinde mutabık kalınan ortak standartlara dayalı olarak ortak toprak ve gübre haritalama sistemleri geliştirin.
- Sistemde tam bir revizyon yapmak yerine, ürün çeşitliliğini artırmaya, ara ekime ve gübre verimliliğini iyileştirmeye yönelik çalışmaları destekleyin.
- Gıda enflasyonuna ve ithalat şoklarına karşı makroekonomik direnci güçlendirmek.
- Krizlerin tırmanmadan önce harekete geçmek için erken uyarı sistemlerinin, sigortanın ve izleme mekanizmalarının kullanımını genişletin. Güçlü bir El Niño olayının yüksek olasılığı göz önüne alındığında bu daha da acil bir önem taşımaktadır.
fao.org
