Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 56. maddesi açıkça belirtmektedir ki “Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir.” Bu hüküm, çevreyi korumanın etik bir sorumluluk olmanın ötesinde hukuki bir zorunluluk olduğunu da göstermektedir. Devlet ve yurttaşlar, çevreyi korumakla yükümlüdür.
Bugün toprağımız, suyumuz ve havamız çok yönlü bir kirlenme baskısı altındadır. Sanayi faaliyetleri, madencilik projeleri, enerji yatırımları ve denetimsiz atık yönetimi; yaşam alanlarımızı geri dönüşü zor bir tahribata sürüklemektedir. Tarım alanlarında yoğun kimyasal kullanımı, yeraltı ve yerüstü sularını kirletmekte; hava kirliliği ise yalnızca soluduğumuz havayı değil, soframıza gelen gıdayı da doğrudan etkilemektedir.
Bilimsel çalışmalar açıkça göstermektedir ki; kirlenmiş hava, su ve toprak yalnızca ekosistemleri değil, insan sağlığını da tehdit etmektedir. Gıdalardaki kimyasal kalıntılar, ağır metaller ve çevresel toksinler; uzun vadede kanser, nörolojik hastalıklar ve bağışıklık sistemi sorunları ile ilişkilidir. Bu nedenle çevre kirliliği ile gıda güvenliği birbirinden ayrı düşünülemez.
Bugün karşı karşıya olduğumuz süreç, yalnızca bir “kirlilik” meselesi de değil; giderek derinleşen bir ekokırım sürecidir. Ormanların, meraların ve tarım arazilerinin sermaye odaklı projelere açılması; zeytinliklerin, sulak alanların ve verimli ovaların ranta kurban edilmesi; doğanın sistematik olarak yok edilmesi anlamına gelmektedir. Üretim alanları yok edilirken, toplum giderek daha kırılgan ve dışa bağımlı bir gıda sistemine mahkûm edilmektedir. Bu politikalar yalnızca doğayı değil, gıda üretimini, kırsal yaşamı ve toplumun geleceğini de yok etmektedir.
Bu ekokırım suçu, yalnızca bir çevre sorunu değil; açık bir halk sağlığı krizidir. Görünmeyen zararları görünür kılmak, halk sağlığını savunmak ve ekokırıma karşı mücadele etmek hepimizin sorumluluğudur.
Acil olarak;
- Ekokırım suçu ceza kanununa eklenmeli ve ağır yaptırımlara tabi tutulmalıdır.
- Tarım alanları, su havzaları ve ormanlar tüm madencilik faaliyetlerine kapatılmalı; Akbelen, Samandağ, İliç ve memleketin dört bir yanındaki yıkımlar derhal durdurulmalıdır.
- Hava, su, toprak ve gıda analiz sonuçları kamuoyuyla anlık ve şeffaf biçimde paylaşılmalıdır.
- Agroekolojik tarım teşvik edilmelidir.
- Tarım ve gıda politikaları halk yararına yeniden düzenlenmelidir.
Sonuç olarak, havanın, suyun ve toprağın sermayenin sınırsız sömürüsüne kurban edildiği bir düzende gıda güvenliğinden ve gıda güvencesinden bahsetmek boş bir retorikten ibarettir. TMMOB Gıda Mühendisleri Odası olarak havamızı, suyumuzu, toprağımızı ve gıdamızı korumak için mücadele etmeye, mücadele edenlerle yan yana durmaya devam edeceğiz.
TMMOB Gıda Mühendisleri Odası
