Komisyon tarafından 1 Haziran 2026 tarihinde kabul edilen “Kimyasal Güvenlik Değerlendirmelerinde Hayvan Deneylerinin Aşamalı Olarak Sonlandırılmasına Yönelik Yol Haritası” endüstriyel kimyasallar, ilaçlar ve gıda katkı maddeleri de dahil olmak üzere çok çeşitli yasal alanları kapsıyor. Ürün güvenliğinin sağlanmasına yönelik hayvan testleri yerine alternatif test yöntemlerine geçişi kolaylaştırmak için 30’dan fazla temel öneriyi içeren bu kapsamlı yol haritası üç temel sütunda bu sürecin yönetilmesini öngörüyor.
Bu üç sütun şu şekilde açıklandı:
- Hayvanların test amaçlı kullanımına son vermek,
- Bu süreçte Avrupa’da araştırma ve inovasyonu öncelemek,
- Avrupa’da ve ötesinde birlikte çalışmak.
Söz konusu yol haritası etik kaygılarla başlayan süreci ekonomik fırsatlarla birleştirmeyi hedefliyor. Bununla birlikte bu yaklaşım, hayvan testlerinin kaldırılmasıyla hem hayvan refahının güvence altına alınmasını hem de Avrupa’nın inovasyon kapasitesi ve rekabet gücünün artırılması için stratejik bir adım olarak sunuluyor.
Hâlihazırda yürürlükte olan AB düzenlemeleri hayvan deneylerini yerine koyma, azaltma, iyileştirme (replace, reduce, refine) yaklaşımıyla uzun süredir sınırlıyor. Hayvan deneylerinin yalnızca son çare olarak başvurulması ilkesi mevzuatta yer alırken söz konusu yol haritası çerçevesinde hayvan deneylerinin aşamalı olarak tamamen yasaklanması sağlanacak. Komisyon, yol haritasının kısa, orta ve uzun vadeli aşamalarla uygulanacağını belirtirken mevcut bilimsel yöntemler henüz tam olarak yeterli olmadığı için önümüzdeki yıllarda kademeli bir uygulama sürecinin öngörüldüğü kaydediliyor.
Melike Sönmez, İKV Uzman Yardımcısı
ikv.org.tr
