AB TEKNOLOJİ LİSANSLAMA ANLAŞMALARINA İLİŞKİN REKABET KURALLARINI GÜNCELLİYOR

Avrupa Komisyonu, teknoloji lisanslama anlaşmalarına ilişkin AB rekabet kurallarını güncelleyerek 2014'ten bu yana yürürlükte olan düzenlemeleri revize etti[1]. Kabul edilen yeni Teknoloji Transferi Grup Muafiyeti Tüzüğü (TTBER) ve ilgili kılavuz, teknoloji transferi anlaşmalarının rekabet hukuku çerçevesinde değerlendirilmesine yönelik güncel bir çerçeve sunuyor.

Teknoloji transferi anlaşmaları, patent, tasarım hakkı veya yazılım telif hakkı gibi haklara sahip bir işletmenin bu hakları başka bir işletmeye lisans yoluyla kullandırmasını kapsıyor. Bu anlaşmalar, teknolojinin yayılmasını ve araştırma-geliştirme faaliyetlerini teşvik ederek çoğu durumda rekabeti destekleyici bir rol oynarken, bazı durumlarda rekabet üzerinde sınırlayıcı etkiler de doğurabiliyor.

TTBER, belirli koşullar altında teknoloji transferi anlaşmalarını AB rekabet kuralları kapsamındaki yasaklardan muaf tutarken, Kılavuz ise işletmelere bu kuralların nasıl uygulanacağı konusunda yol gösteriyor. Güncellenen düzenlemeler, özellikle dijital ekonomide öne çıkan verinin stratejik önemi ve ürünler arasında uyumu sağlayan standart teknolojilerin artan kullanımını dikkate alıyor. Yeni kuralların 1 Mayıs 2026 tarihinde yürürlüğe girmesi öngörülüyor.

Revizyon kapsamında, veri lisanslama anlaşmalarına ilk kez açık şekilde yer verilerek üretim amaçlı veri kullanımına ilişkin değerlendirme ölçütleri netleştirildi. Buna göre, telif hakkı veya veri tabanı hakkı ile korunan verilerin lisanslanmasının genel olarak rekabeti destekleyici olduğu ve bu tür anlaşmaların teknoloji transferi anlaşmalarıyla benzer şekilde ele alınacağı belirtiliyor.

Kılavuzda ayrıca, şirketlerin teknoloji lisanslarını birlikte müzakere ettiği yapılara ilişkin yeni açıklamalar da yer alıyor. Bu kapsamda, söz konusu iş birliklerinin rekabet üzerindeki olası etkileri değerlendirilirken, hangi durumlarda sorun teşkil edebileceği ve uyumun nasıl sağlanabileceği açıklanıyor.

Bunun yanında, kuralların uygulanmasını kolaylaştırmak amacıyla bazı teknik düzenlemeler de yapıldı. Özellikle, henüz ticarileşmemiş teknolojilere ilişkin lisanslamalarda pazar payı eşiklerinin uygulanması sadeleştirildi. Ayrıca, birden fazla hak sahibinin teknolojilerini bir araya getirerek lisansladığı yapılara ilişkin koşullar daha açık hale getirildi. Komisyon tarafından yapılan bu güncellemelerle, işletmelerin teknoloji lisanslama anlaşmalarını AB rekabet kurallarıyla uyumlu şekilde değerlendirmelerine yardımcı olunması amaçlanıyor.

[1] Avrupa Komisyonu, “Commission updates EU competition rules for technology licensing agreements”, 16.04.2026, https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_26_809, Erişim Tarihi: 21.04.2026

Bared Çil, İKV Uzmanı

ikv.org.tr