ORMAN GÜLÜ UYARISI: "TÜKETMEYİN"
Ormangülü (Rhododendron spp.) Çiçeklerinin Gıda Olarak Kullanımı Hakkında Bilgilendirme
Son günlerde bazı sosyal medya platformlarında ve internet ortamında, ülkemizin özellikle Karadeniz Bölgesi’nde doğal olarak yetişen ve halk arasında orman gülü veya komar olarak bilinen Rhododendron türlerine ait çiçeklerin reçel ve benzeri ürünlerin hazırlanmasında kullanıldığına ilişkin paylaşımlar yer almaktadır.
Vatandaşlarımızın doğru bilgilendirilmesi ve gıda güvenilirliğine ilişkin farkındalığın artırılması amacıyla aşağıdaki açıklamanın yapılmasına ihtiyaç duyulmuştur.
Doğada yetişen bitkilerin gıda olarak kullanımı; bitkinin türüne, kullanılan kısmına, hazırlanma şekline ve tüketim miktarına göre farklılık gösterebilmektedir. Bu nedenle bir bitkinin doğal ortamda yetişmesi, yöresel olarak bilinmesi veya geleneksel adlarla anılması, tek başına o bitkinin gıda olarak güvenilir şekilde kullanılabileceği anlamına gelmemektedir.
Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi’nin grayanotoksinlere ilişkin bilimsel görüşünde; bazı Rhododendron türlerinin doğal olarak grayanotoksin adı verilen bulaşanları içerebildiği, bu bulaşanların bitkinin nektarı ve bazı kısımları aracılığıyla gıdalara geçebileceği belirtilmektedir. Söz konusu bilimsel değerlendirmede, grayanotoksinlerin ağız yoluyla alınması halinde etkilerin tüketilen miktara, ürünün içeriğine ve kişinin sağlık durumuna göre değişebileceği; bazı durumlarda baş dönmesi, bulantı, terleme, tansiyon düşüklüğü ve kalp atımında yavaşlama gibi istenmeyen etkilerin görülebileceği ifade edilmektedir.
Bakanlığımız bünyesinde faaliyet gösteren Gıda Olarak Kullanılabilecek Bitkiler Komisyonu; takviye edici gıdalar dâhil gıda olarak veya bu gıdalarda bileşen olarak kullanılmak istenen bitkiler, bitki kısımları ve bunlardan elde edilen bitkisel preparatların insan tüketimi açısından güvenilirliğine ilişkin değerlendirmeler yapmaktadır.
Komisyon tarafından başvurular ve bilimsel değerlendirmeler doğrultusunda oluşturulan “Gıda Olarak Kullanılabilecek Bitkiler Listesi”nde Rhododendron türleri yer almamaktadır.
Diğer taraftan 20 Mayıs 2026 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Yönetmeliği ülkemizde insan tüketimine yönelik olarak önemli ölçüde kullanılmayan gıdaların bilimsel risk değerlendirmesinden geçirilerek insan sağlığı açısından güvenilir olduğunun ortaya konulması halinde kullanımına izin verilmesi hakkında düzenlemeler içermektedir. Sadece bu Yönetmeliğin EK-1’inde listede yer alan yeni gıdalar, listede belirtilen kullanım koşulları ve etiketleme gerekliliklerine uygun olarak piyasaya arz edilebilir ve gıdalarda kullanılabilir. Rhododendron türleri bu ekte de yer almamaktadır.
Dolayısıyla bu bitkinin güvenilirliğine dair Bakanlığımızca hiçbir değerlendirme yapılmamıştır. Yukarıda yer alan EFSA değerlendirmesi ve bu konudaki diğer literatür bilgileri incelendiğinde bu bitkinin güvenilir olmadığı değerlendirilmektedir.
Bu çerçevede, içeriğinde orman gülü/komar çiçeği bulunduğu belirtilen reçel, şurup, macun, çay ve benzeri ürünlerin satın alınmaması ve tüketilmemesi gerekmektedir.
Şüpheli ürün ve satışlara ilişkin bildirimler, Güvenilir Gıda Mobil Uygulaması’nda yer alan “Çek-Gönder” özelliği üzerinden fotoğraf ve konum bilgisi eklenerek yapılabilmektedir.
Kamuoyuna saygıyla duyurulur.
T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı
Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü