AMAÇ GIDA SAHTECİLİĞİ VE GÜVENLİK RİSKLERİNİ DAHA HIZLI TESPİT ETMEK
Avrupa Komisyonu, gıda güvenliğini güçlendirmek ve gıda sahteciliğiyle mücadeleyi hızlandırmak amacıyla TraceMap adlı yeni bir yapay zekâ platformunu tanıttı. Sistem, AB genelinde gıda sahteciliği, kontamine ürünler ve gıda kaynaklı hastalık salgınlarının daha hızlı tespit edilmesini hedefliyor.
AB’nin yüksek gıda güvenliği standartlarıyla uyumlu olarak geliştirilen bu araç, ulusal otoritelerin riskleri daha etkin biçimde değerlendirmesine ve müdahale etmesine yardımcı olacak. TraceMap, kritik verilere erişimi kolaylaştırarak risk analizlerini iyileştiriyor, operatörler ile sevkiyatlar arasındaki bağlantıları hızlı biçimde ortaya çıkarıyor ve risk tespit edildiğinde tüm tarım-gıda tedarik zincirini izleyebiliyor. Böylece güvenli olmayan veya sahte ürünlerin piyasadan geri çağrılması da hızlanıyor.
Platform hâlihazırda tüm üye devletlerin yetkili kurumlarının kullanımına açılmış durumda. Mevcut AB gıda güvenliği sistemlerinden elde edilen verileri analiz eden TraceMap, ticaret akışlarını ve üretim ağlarını daha hızlı takip ederek şüpheli aktörlerin belirlenmesini kolaylaştırıyor. Ayrıca AB’nin hızlı uyarı sistemi RASFF ve TRACES gibi platformlardan gelen verileri işleyerek daha kapsamlı bir denetim mekanizması oluşturuyor. Platformun pilot versiyonu, Çin’den gelen kontamine ARA yağıyla üretilmiş bebek mamasının tespit edilmesi ve geri toplanması sürecinde de kullanıldı.
Bu girişim, AB’nin gıda güvenliğinde dijital teknolojileri daha yoğun biçimde kullanmaya başladığını gösteriyor. Yapay zekâ destekli denetim araçları, karmaşık küresel tedarik zincirlerinde risklerin daha erken tespit edilmesine katkı sağlayabilir. Bununla birlikte, sistemin başarısı büyük ölçüde veri paylaşımı ve üye devletlerin koordinasyonuna bağlı olacak. TraceMap’in etkin şekilde uygulanması hem tüketici güvenliğini artırabilir hem de AB’nin ithal ürünlere yönelik denetim kapasitesini güçlendirerek gıda piyasasında daha şeffaf ve güvenilir bir ortam yaratabilir.
Bared Çil, İKV Uzmanı
ikv.org.tr