AB, ÇİN'E KARŞI FİKRÎ MÜLKİYET ZAFERİ KAZANDI
Dünya Ticaret Örgütü Temyiz Hakeminin, fikrî mülkiyet haklarının uygulanmasına ilişkin AB ile Çin arasındaki ihtilafta AB lehine verdiği kararın ardından, Çin uzun süredir tartışma konusu olan dava açma yasağı (anti-suit injunction) politikasını geri çektiğini açıkladı.
21 Temmuz 2025 tarihinde DTÖ tarafından Ticaret ile Bağlantılı Fikrî Mülkiyet Hakları Anlaşması’nı (TRIPS) ihlal ettiği tescillenen bu uygulamanın kaldırılması, mobil iletişim gibi yüksek teknoloji gerektiren alanlarda “standartlara temel teşkil eden patent” (SEP) sahibi Avrupalı şirketler için hayati bir kazanım niteliği taşıyor. Çin Yüksek Halk Mahkemesi tarafından 23 Eylül 2025 tarihinde yayımlanan bildirinin ardından yürürlükten kalkan politika, daha önce patent sahiplerinin Çin dışındaki hak arayışlarını ağır para cezalarıyla engelleyerek küresel inovasyon ekosistemine büyük zarar veriyordu.
Fikrî mülkiyet haklarının korunmasının ve bu tarihî kararın AB’nin küresel rekabetçiliğine etkilerini değerlendiren İKV Başkanı Dr. Ayhan Zeytinoğlu, konu ile ilgili açıklamada bulunarak şunları söyledi:
“Çin’in uzun bir süredir uyguladığı küresel ölçekteki dava açma yasağı politikası, mobil iletişim ve yeni nesil teknolojiler gibi kritik endüstri standartlarını belirleyen patent sahiplerinin haklarını aramasını haksız bir biçimde engelliyordu. Ağır yaptırım ve para cezası tehditleriyle uygulanan bu tedbirler, yalnızca Avrupalı şirketlerin ticari çıkarlarını zedelemekle kalmıyor, aynı zamanda araştırma ve inovasyon faaliyetlerini ciddi şekilde sekteye uğratıyordu. 21 Temmuz 2025 tarihinde DTÖ Temyiz Hakeminin verdiği karar, kurallara dayalı uluslararası ticaret sisteminin ve adil rekabetin işleyişi açısından çok önemli bir zaferdir.
UYGULAMA YAZILI DEĞİLDİ, SÜREÇ İHTİYATLA İZLENMELİ
Elde edilen bu somut başarıya rağmen Avrupa Komisyonunun haklı ihtiyatını paylaşıyoruz. Çin’in geri adım attığı bu politikanın yasal bir metne dayanmayan, “yazılı olmayan” bir uygulama olması, sürecin DTÖ kararlarına tam uyum çerçevesinde ilerlediğinden emin olmak için çok sıkı bir takip gerektiriyor. Nitekim Komisyonun durumu yakından izleyeceğini ve gerekirse ek önlemler alacağını duyurması, ayrıca AB’nin standartlara temel teşkil eden patentlerle ilgili olarak Çin’e karşı yürüttüğü farklı bir DTÖ davasının daha bulunması, Avrupa’nın teknolojik egemenliğini koruma konusundaki kararlılığının en net göstergesidir.
Türkiye olarak bizler de AB pazarındaki en önemli ticaret ortaklarından biri olarak, AB’nin küresel teknoloji standartlarını belirleme ve fikrî mülkiyet haklarını koruma yönündeki bu adımlarını yakından analiz etmeliyiz. Kendi sanayimizi ve hukuki altyapımızı bu yüksek standartlara entegre etmeli, teknoloji geliştiren ve patent üreten bir ekosistemi güvence altına almadan küresel rekabette öne çıkmanın mümkün olmadığını unutmamalıyız.”
Ahmet Emre Usta, İKV Uzmanı
ikv.org.tr